![]() |
Tansang Kenyalang, which literally means Hornbill’s Nest, is the name of Sengalang Burong’s Domain after their separation from the human world. This domain is situated in the dome of the sky.
Aki Lang Sengalang Burong, Aki Jugu Menaul Tuntong, who takes the shape of a Brahminy Kite (pictured above) in his earthly appearance to man, was the eldest of the seven siblings six boys and a girl, born to a fable hero, Raja Jembu. Between them, the seven children posesses devine power; The smith Selampandai, both a creator of man and healer, could forge human beings as well as iron. Also known as Selampetoh or Selampeta; the daughter, Ini Inee or Ini Inda became the supreme doctor, and in turn imparted her skills to another brother, Menjaya Raja Manang, who was consecrated as the first “transformed” or transvestite shaman healer. Another sister is Bhiku Bunsu Petara who lives on top of a hill and she is a high priestess of the supreme creative diety named Bunsu Petara. She often attends mankind’s festivals as his god’s emissary. Anda Mara also known as Ganggang Ganggong is the Iban god of material wealth. Raja Simpulang Gana is the owner of earth upon whom all agricultural success depends and thus makes him and Sengalang Burong as the most honoured upon by the Ibans. Sengalang Burong, being the eldest brother, is not only paramount in warfare, but more importantly, it is Sengalang Burong, through a complicated system of omens, who regulates communication between gods and human.
God gives instruction to mankind by sending birds or animals with messages sanctioning or disapproving the activities of humans. These principal messengers are eight omen birds, seven of whom are sons-in-law, and the eighth, a client, of Sengalang Burong. On either side of Sengalang Burong’s central longhouse apartment are the rooms of his sons-in-law; Ketupong, Beragai and Pangkas on the right side, with Bejampong, Embuas and Kelabu Papau on the left side. Burong Malam (literally means “Night Bird” which is actually a cricket) lives separately with his wife, Endu Chempaka Tempurong Alang, who was expelled from Tansang Kenyalang as punishment for her incestous relationship with his nephew, Sera Gunting. She was the youngest daughter of Sengalang Burong.
Tusut Sengalang Burong: Raja Durong (bejulok Lumpong Tibang Bebaring, Durong Tuai berumah di tatai belakang tinting) x Endu Dara Talun Temaga, Ngemata ka kuta dinding hari, Endu Cherembang Chermin Bintang, Tukoh Lawaing Pinggai Bekaki = Raja Jembu dudok di Batu Tinggi Dedinggai, Meta Raja Pengibai x Endu Endat Baku Kansat Ngembuan Ubat Simpulai Umai, Endu Kumang Baku Palimbang Ngembuan Lemambang Ubat Pengembai. Seduai iya beranak ka:
- Bidok Linggar natar di senggal gumbang besabong, Aki Jugu Menaul Tuntong, Aki Lang Sengalang Burong. Bini iya benama Indai Kachendai bepantak jirak, Dara Sentaba Balun kupak. Nama baru iya Endu Sudan Beringan Bungkong, Endu Diu Tiong Menyelong.
- Manang Langgong ngembuan puchong penyangga nyawa, Matai Tuai Raja Menjaya.
- Rangkang Kirai Raja Sua, Pepat Pudak Raja Sempulang Gana. Bini iya benama Kumang Sengelang Bintang Genarang Tanggui Buloh, Kepai-Kepai Ngelayang Didandang Danggur Uma. Kedua bali nama iya Endu Sudan Salenggam Bulan Sarentam Tanah Tumboh, Garas-Garas Tampak Panas Tengah Menoa.
- Biku Imam Bunsu Raja Petara, Pantan Inan Raja Jadia. Laki iya Dato Siko Tuan Baginda, Bujang Pasang Parih ke Bepurih Bulih Benda. (Pengap Gawai Batu)
- Raja Selempandai ke tau begulai ka tanah perai jadi ka karigai anak mensia, Raja Selampeta tau nempa teruba iya, Raja Selampetoh tau ngamboh tuboh mula ada.
- Ini Inda Rabong Menoa, Ini Inee Rabong Hari, ke ditelah Ini Andan bepala buban bebunga jirak, kulit rapit tumboh biak, baka dara biak ke disuak diguang bujang.
- Gangga Gunggong penyadong jalai raja, Gangga Ganggai penatai jalai kaya (Anda Mara). Bini iya benama Endu Sudan ngembuan bungkan batu kemarau, Endu Kumang ngembuan gempanang tekang mau.
Praise name (Ensumbar or julok):
Earth Tremor which shakes the land and causes a full moon to fell down. Second name is Mangkok Berambing, which gave drink to Nising who collapsed and became unconcious (Rentap Tanah Belinggang Menoa, Sedan-Sedan Naban Ka Bulan Tanggar Peranama. Kedua bali nama Bejulok Mangkok Berambing, Kena numi Nising Ke luput enda ngeleda).
Special possession: Igi Mudan, the charm used by warleader to lead a war, Pengaruh Mali Balang Kayau, Taring Uting (babi), Batu Tebu & Rajut Tandok (deer horn)
Researched and compiled by: Gregory Nyanggau Mawar
E-mail: gnmawar@gmail.com
![]() |
This page has the following sub pages.


Ketegal laban ati ti rindu ka adat enggau main asal kitai Iban,nya meh kebuah aku nguji enggau org nmu utai ke dikumbai internet…. baka ke dia tu aku selalu meda laman web adat asal ,kelebih agi adat beburong enggau penti pemali bansa kitai Iban ,Tq ka nagai nuan Mr.GN Mawar laban ti ulih ninggal ka semua penemu nuan ngagai anembiak rebak baru ,laban penemu nuan nya enda abis ngapa sampai ka jemah ila.
biau pengabang tu ambi aku ari lembambang chemuding anak mail ari sebetan saratok leboh aku agi sekula di smk saratok batu 4 1984
baka tak suma aku ngelengka ke rasa dabong lancam megai langgai manok jelayan iko layu geri pepisan rekong tu tuntong kelampong enseriban keno ko sida tuai buban banan tu meh utai kena nitih ke ripih adat iban nampong ajar sengalang burong digela tuntong menaul buban begeran pepisan bekubah labang nyalai baka tak suma aku ngelengka ke rasa dadung tisi aku megai langgai manok pungka laki iko layu enseriban padi rekong tu tuntong tuchi tu me utai kena kitai nitih ka atur adat penti ke ajar damu laki remi nitih pantang belang pingang laki gupi terubah seduai baru dah jadi melah pinang baka tak suma aku ngelengka dabong landai aku megai langgai manok tawai iko layu langgai panjai rekong tu tuntong engkerawai tu mah utai kena kitai nitih ke ripih adat tuai bansa kitai nunda aki kitai telachai iya begulai enggau endu liu tankai bungai berumah di tembawai kerapa besai asam semandang nyalai kitai nampong adat demong laki rinda dulu ngading ke piring penganan jala munggu kayu numboh ke monea ngeretong ke perabong rumah raya begulai enggau perentai rampang bunga bederian ke geman balang begumba ke tanda seduai ka semuka jadi senentang nyalai kitai nitih pepatah abi jari nitih pelepak abi kaki nunda aki kitai beti bebini napat ke ritie indu tampun puji batang skrang iya pan pegari pansut belari digela bujang berauh ngumbang nyalai aku ke megai langgai manok ijau kunchit beati rindu gaga ransing gagit aku ke miau kita ke semuka dudok berapit indah enda baka sit tandan pinang belubang agi ga aku megai langgai manok tawai beati rindu ransing rimai miau kita ke semuka dudok berimbai indah baka tangkai bungai ketunsong ngembang aku megai langgai manok banda beati rindu ransing gaga miau kita semumok dudok semuka indah enda baka tungkol bunga champaka tutu bala indu kelembang nyalai aku nunda ko biau apai sibau rumbau leboh kena injau sida di panggau libau miau gempanang tekang mau biau lemai enggau selanjau manok tasau pagi peda liau liau ngambu diri berega ke kubau tuan lau alai berandau dudok betentang agi ga aku nunda BIAU APAI KELING AJI LEBOH KENA MIAU BALA PENGERAMI MIAU GEMPANANG TEKANG MAU TUCHI BIAU LEMAI ENGGAU MANOK PUNGKA LAKI PAGI PEDA LANJI LANJI NGAMBU DIRI BEREGA KE NENGERI PASAR MELINTANG NUNDA KO BIAU APAI SEJANKAN BULAN LEBOH KENA MIAU BALA KABAN MIAU GEMPANANG TEKANG MAU JADAM BIAU MALAM ENGGAU SELANJAU IJAU MANOK JELAYAN PAGI PEDA MELAN MELAN NGAMBU DIRI BEREGA SAMPAN LAUT BERIKAN SITI PENGKALAN PENYANGKAI DAGANG NYALAI DIATU KITAI SAMA RAGAK DUDOK GEMPURU SAMA RAGAK RANSING BEJAKO LABAN KITAI BEGAWAI KE PEREMPANG BUNGAI KAPU TANG ENDA ULIH TEMBU KE KITAI DITU ENGGAU JAKO BERAMBAI KELULU NYA BARU KITAI NYAPA PETAra lama laya jatu nyapa petara gelanyang manang lansu minta datai kitu begulai enggau kitai nanchan sinang bungau kapu ngambi ke enda saru bekalih tunsang ngangau kasida di kekujoh panchur wong balat gurong gurong numpu sengkelong batu segala tanah ngemunsong numpu ke kebong telaga nyawa anak mensia nya ga monea sida sempeleta sempandai tau ngaga kitai sempeletoh tau ngaga tubuh seduai kukoh lemuang mansang ngangau ke sida dipun jambu gajah ke bebuah tunsang ketupang lemai bebungai pagi baka ke rebah terengkah di tanah lemang muang ngangau sida di nanga jalong temaga tingang bunga nguan entupang seberai kerekai panjai jemboi kebu miang monea sempulang gana iya berita balat lantang minta iya meri kita batu tusu ditembu terubah iya ngambi ke kita bumai enda berasai menuh ke tibang kulit terentang ngangau sida di lupak sungai pirak tampong letong danau mau seberai tatai tugong bebendai tampong lepong tajau monea sia anda mara berita kaya balat lantang minta meri kita genselu batu bena gigi gimbang ngambi enda berasai ngambi utai chukup magang ngangau ke sida di kebong langit landong baka sempayang bumbong seregang bukit nampai numbas tampai mata nentang monea sida aki lang sengalang burong aki jugu menaul tuntong minta meri kita genselu batu telu burong ketupong ubat medong betampong tau serang nangau sida tuchong sadong gemala chebira tampak terang di bukit lilit gerija alai orang semuka dudok sembiang seberai ai ngeluga ngebu ke pintu monea serega nya monea pangkang sida raja petara ke empu dunya bumi belingang minta ngemata kitai ka udah begulai saum sama beberita dedinga orang nyalao antu sampal nemu padah magang petara udah ga ninga malik nentang kitai iban udah betetam dudok betentang sama bela udah datai ngagai kitai ke melah pinang kejangkang manang jarah tu melanyi bujang bungah enti iya pulai ke monea iya di pun pumpun ubah ke bebuah nadai upang tau ga ningal ka kita batu begetah kena kita nyamah mudah bulih muntang gelanyang manang chelong pulai ke monea iya di kebong langit landong tau ningal ubat batu pangum adong taring uting babi munyong keruntuk tanduk rusa begelong ke ubat ngasoh beruntong mali puang nyalai apai ngelai enggau apai keling aji enti pulai ke monea sungai richah rami munyi begendang tau ningal batu pasak bumi sigi lanji lanji timbang seketi berat sepengedang ubat tu nadai sua sida segenda sua nyerupa ngambi ka kita tindok di retok papan pelangka lalu mimpi betemu enggau menyalu bunsu petara mimpi nyengkadah pesedan bulan tiga besua tapa jari tunjok dua bejako sambil becherita dani pagi tusie ga mimpi ngagai mengadi tangkai mengada oh manah meh mimpi kita sekunsi saum sama indah enda baka mimpi enggi rekaya tindin laki tida orang ke udu berita berumpang monea batang skrang tang leboh maia udah begulai malai rantai rampang bungai tindok di retok papan lekai mimpi betemu enggau menyalu bunsu sempandai mimpi nyengkadah pesedan bulan mingkai besua ke tapa jari tunjok megai bejako sambil betelai dani pagi tusie ga mimpi ngagai mengandai oh manah mah mimpi ke sekunsi baru begulai indah enda baka mimpi niang minggat apai runai orang ke bebantai nyadi tuai matak serang leboh maia kita udah begulai malai rantai bungai belitong tindok di retok papan pungong mimpi betemu enggau menyalu bunsu ketupong mimpi nyenkedah pesedan bulan kembong besua ke tapa jari tunjuk ujong bejako nyampau di itong bekenang ke betakang bintang beranatong dani pagi tusi ga mimpi ngagai mengadi karong kerubong oh manah meh mimpi ke sekunsi saum sekibong indah enda baka mimpi niang rekaya dana apai tiong leboh iya nan ke kechapak bedil kelutong di tuchong sadok rerenjung digela bujang timpang berang nyalai kita udah kena biau apai sibau rumbau enggau selanjau manok bejalak baka pisang ke bemadang gembar anak baka tebu ke perigu gembar tambak baka tubai nyengkar bandung bereak betelesak maioh dibilang nyalai kitai minta sagu ke manang bidu ngagai semilu batu chanai ngambi ke gayu ko sentuku gerai ko sempandai nadai apa nama ko petara ngambi sama nampok di tuchong rabong benama,,,,leka biau leboh udah niki ka pengabang pengerami serang pinta tau ka melah pinang
hello..bos..nn agi aktif kah…gaga amat kami kenembiak ninga web tok…ulih di peransang ba facebook tok ambi ulih nerang ngagai bala rebak baru..anembiak diatu mayuh palui pasal adat lama…baka kami tok..endang lansang dalam pengawa tok…engai ke pupus adat istiadat kitai..enggau cara idup asal kitai…
Tuan Greg, thanks laban bc ngaga jerita ttg kitai iban..ngambi ke semua urg ke datai kitu nemu bakani asal usul kitai alu nemu adat budaya kitai iban..ku tetap nyukung nuan..idup iban….!!!!!
alooo uncle…
ulih d meri aku detail tentang parang ilang….
aku bc ngaga kajian tentang parang ilang
mgkn sumber aku nda sama ngau menua bagi kedua….
minta tlg au uncle…
ulih ga nti bc picture tentang parang ilang
thank uncle..
syameer,
Aku nadai maioh info pasal Parang Ilang. I know that it is a decorative ceremonial swords of the Ibans adorn by young warriors.
dh mansang tuai ku taun tk, baru ku aktif ngau internet. aku senang ati diatu ku ulih maca heritage iban ba internet. Salute gai Mr. GN mawar. baka nya ku minat maca, bakanya ku minat ka nemu jerita iban, asal usul iban ya ke nda alah ditusi niang aki inik aku.